Tez Müzakereleri -3: Hisse Senedi Şer‘î İzleme Kriterlerinin Analizi

Hisse Senedi Şer‘î İzleme Kriterlerinin Analizi

 

Saha: İslam İktisadı ve Finansı

Tez Sahibi: Batuhan Buğra Akartepe

Tür: Tez Müzakeresi

Tarih: 10 Aralık 2022

Katılımcı Sayısı: 35

 

İSM İhtisas Çalışmaları kapsamında geleneksel hale gelen Lisansüstü Tez Müzakerelerinin 2022-2023 Dönemindeki 3. Oturumu 10 Aralık 2022 tarihinde gerçekleşti. Bu oturumda İSM mezunlarından olup halihazırda İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam İktisadı ve Finansı Anabilim Dalında Araştırma Görevlisi vazifesinde bulunan Dr. Batuhan Buğra Akartepe’nin İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam İktisadı ve Finansı Anabilim Dalı’nda Prof. Dr. Necmettin Kızılkaya danışmanlığında hazırladığı ve 2022 yılında tamamladığı “Hisse Senedi Şer‘î İzleme Kriterlerinin Analizi” başlıklı doktora tezi aşağıdaki sorular merkeze alınarak müzakere edildi.

 

Tezin Temel Soruları:

  • Hisse senedi yatırımlarının cevazının hareket noktası nedir?
  • Yatırıma izin verilen hisse senetleri nasıl belirlenmektedir?
  • Şer’i izleme kriterlerinin belirlenmesinde faizin rolü nedir?
  • Eşik değerlerin tespiti metodolojik olarak sorun barındırıyor mu?
  • Arındırma faaliyetleri maksada uygun mudur?

 

Tezin Özeti

Şer’i izleme, ana faaliyeti meşru olmakla birlikte gayrimeşru faaliyetler yürüten ve gayrimeşru gelirler elde eden karma nitelikli şirketlere yatırım yapılmasına fıkhî olarak izin verilmesi sonucunda ortaya çıkmış yeni bir olgudur. Şirketlerin gayrimeşru içeriklerle olan ilişki seviyesinin incelendiği şer‘i izleme sürecine yönelik farklı uygulama örnekleri bulunmaktadır. Şirketlerin meşruluk durumunu tespit etmek iddiasıyla oluşturulan şer‘i izleme standartlarının farklılaşması bu kapsamda belirlenen ilkelerin bir bütün olarak fıkhî analizini gerekli kılmaktadır. Bu nitelikte bir incelemeyi barındıran bu çalışma şer‘i izleme kriterlerinin tespit süreçlerini ele almak suretiyle uygulamadaki problemli noktaları ortaya koymaktadır. Çalışmada öncelikle anonim şirket ve hisse senedi yatırımı konusunda sergilenen yaklaşımlar ele alınarak karma şirketlere verilen iznin temelinde zaruret ilkesinin bulunduğu tespit edilmektedir. Sistemin bir bütün olarak bu ilke çerçevesinde şekillenmesi gerekirken sektörel ve finansal izleme kriterlerinin belirlenmesi aşamasında faizin merkezi bir rol oynaması incelemelerde eksikliğe, eşik değerlerin tespiti hususunda takip edilen yöntemler ise metodolojik hataya yol açmaktadır. İzleme sürecinin tamamlayıcı bir
unsuru niteliğinde olan arındırma işlemi ise mevcut haliyle gayrimeşru içeriğin temizlenmesi noktasında yüzeysel bir işlev görmektedir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir