Memlükler Döneminde İlim ve Kültür-4: Tefsir

“Memlükler Döneminde İlim ve Kültür -4: Tefsir” Hakkında

Memlûkler döneminde Kahire ve Şam, İslam dünyasının en parlak eğitim kurumlarına sahip şehirleridir. Medreseler, camiler ve sufi hankahları kendilerine tahsis edilmiş müderris kadroları ve öğrenci burslarına sahiptir. Bu da çok canlı bir eğitim hayatının ortaya çıkmasını sağlamış, diğer İslâmî ilimler yanında tefsir de tarihinin en verimli dönemlerinden birini yaşamıştır. Adı geçen kurumlara mutlaka bir tefsir müderrisi de atanmış, derslerde ağırlıklı olarak Zemahşerî, Beyzâvî ve Begavî’nin tefsirleri okutulmuş, mîâd adı verilen halka açık tefsir dersleri düzenlenmiştir. Derslerdeki canlılık telif hayatını da etkilemiş, bir yanda İbn Teymiyye ve İbn Kesîr gibi devrin velut yazarları tefsirde selefi çizgiyi inşa ederlerken diğer yanda Ebû Hayyân gibi müfessirler Zemahşerî çizgisinde müstakil tefsir telifini sürdürmüşler, Kutbeddin er-Râzî ve Bâbertî gibi âlimler ise el-Keşşâf üzerine yazdıkları şerh ve hâşiye türü eserlerle söz konusu çizgiyi derinleştirmişlerdir. Dolayısıyla Memlûkler dönemi, tefsir tedris ve telif geleneğinin canlı bir şekilde sürdürüldüğü ve klasik metinler üzerinden yeni tartışma alanlarının ihdas edilerek derinleştirildiği bir döneme karşılık gelmektedir. Bu seminer dizisinde, Memlûkler döneminin öne çıkan eğitim kurumları, kurumlara atanan tefsir müderrisleri ve bu müderrislerin okuttukları belli başlı metinler, yazdıkları eserler ve bu eserlerde izledikleri gelenekler işlenecektir.

Bu kapsamda öncelikle Memlükler döneminde medrese, cami ve hankahlarda tefsir derslerinin nasıl icra edildiği, müfredatta hangi eserlerin bulunduğu, bu derslerin kimler tarafından nasıl verildiği ve hangi eserlerin telif edildiği anlatılacaktır. İkinci olarak, Keşşâf şerhçiliği ve bunların ilk örnekleri olan İbnü’l-Müneyyir el-İskenderî’nin el-İntisâf’ı; Alemüddin el-Irâkî’nin el-İnsâf’ı; Kutbedddin er-Râzî’nin şerhi, Ekmeleddin Bâbertî’nin Zehrâveyn Şerhi, Zeylâî ve İbn Hacer’in Keşşâf tahrici, Veliyyüddin Ebû Zürʻa’nın şerhi üzerinde durulacaktır. Üçüncü olarak İbn Hacer el-Askalânî ve onun tefsir ilmine katkıları; son olarak da bir sonraki kuşakta ortaya çıkan çeşitli polemikler, Sehâvî ve Bikâî arasında Kitab-ı Mukaddes’ten nakilde bulunmanın meşruiyeti tartışmaları ve Süyutî’nin tefsir ilmindeki yeri üzerinde durulacaktır.

 

Hoca: Doç. Dr. Mesut Kaya (Necmettin Erbakan Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi)
Son Başvuru Tarihi: 20 Şubat 2022
Tarih: Mart 2022
Periyot: Haftalık (Toplam 4 oturum)

Şartlar
* Lisansüstü öğrenci / araştırmacı olmak
* Kaynakları okuyabilecek şekilde Arapça bilmek
* Düzenli ve zamanında katılım göstermek
* Seminere katkıda bulunmak; verilen okuma sorumluluklarını yerine getirmek

Notlar
* Program kontenjanı sınırlı olup kabul edilenlerle irtibata geçilecek ve bilgilendirme yapılacaktır.
* Oturumlar Zoom üzerinden online yürütülecektir.
* Gün ve saat bilgisi ile izlence okuma grubuna kabul edilen katılımcılara bildirilecektir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.