İSM Kelâm’ın Teşekkülü-2 : Tevhîd ve Sıfât

“Kelâm’ın Teşekkülü-2 : Tevhîd ve Sıfât” Hakkında

Kelâm ilminin temel konusu, Yüce Allah’ın birliğini, teşbih ve tenzih ilkeleri arasında ve naslardan hareketle, diğer dinlere ve inkârcı akımlara karşı savunmayı hedefleyen ulûhiyettir. Bu sebeple ilk dönem metinlerinin merkezini; zât, sıfât, esmâ ve ef‘âlin bilgisini muhataba doğru biçimde aktarmak için yapılan tartışmalar teşkil eder. Aşırı soyutlayıcı, cisimleştirici ya da insanbiçimci tanrı anlayışları arasında, dini metinlerde betimlenen; sıfatlı ve evrenle ilişkili, insan ve kainat üzerinde mutlak hakim ve güçlü bir yaratıcı anlayışının oluşumunda, bu türden çabaların büyük etkisi olmuştur. Bu sebeple siyasi ve sosyal etkenler bir yana bırakılırsa, İslâm kelamının tevhid ve sıfât tartışmaları etrafında teşekkül ettiği rahatlıkla söylenebilir. Nitekim haberi sıfatlar ya da müteşâbihâtın (meselâ istivâ) anlaşılmasına yönelik farklı tavır ve yorumların mezhepleşmeye ve tevil kavramı ekseninde dini anlama ve yorumlama geleneğine olan etkisi müsellemdir.

Kelâmın teşekkülünü tevhid ve sıfât problemi bağlamında ele alacağımız bu seminer dizisinde, öncelikle kelâmda sıfat probleminin doğuşu ve buna tesir eden çeşitli etkenler üzerinde durulacaktır. Bu yönde, dini metinlerin yapısı, ilk anlama çalışmaları ile tevkif ve tevil merkezinde oluşan farklı ekoller üzerinde durulacaktır. Ayrıca tanrı tasavvurunu belirlemeye yarayan; zât, sıfât, ef‘âl ve esmâ-i hüsnâ kavramları ile bunlara dair hakim paradigmalardan da bahsedilecektir. Bu doğrultuda zât-sıfât ilişkisi, sıfat tasnifleri ve içeriklerini oluşturan çeşitli kavramlaştırmalar, ekollerin sıfat yorumları ve tevhide dair modellemeler, tesmiyede tevkîfilik ve kıyâsilik problemi gibi hususlar üzerinde durulacaktır. Tüm bu meseleler, teşekkül dönemi olarak nitelediğimiz ve görece ilk üç asırla sınırladığımız tarihi kesit içinde ve kronolojik bir bakışla ele alınacak, ilgili kişi, ekol ve orjinal metinlere de sıklıkla atıf yapılacaktır.

Hoca: Prof. Dr. Osman Demir (Hacı Bayram Veli Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi)
Son Başvuru Tarihi: 5 Aralık 2021
Süre / Periyot: Aralık 2021 – Ocak 2022 / 4 Oturum / 90 dk.

Şartlar
* Kelam, İslam Felsefesi, Felsefe ve Din Bilimleri alanlarında lisansüstü erkek öğrenci / araştırmacı olmak
* Kaynakları okuyabilecek şekilde Arapça bilmek
* Düzenli ve zamanında katılım göstermek.
* Danışman / Hoca tarafından verilen okuma, yazma vb. sorumlulukları yerine getirmek.

Notlar
* Program kontenjanı sınırlı olup kabul edilenlerle irtibata geçilecek ve bilgilendirme yapılacaktır.
* Oturumlar Zoom üzerinden online yürütülecektir.
* Gün ve saat, okuma grubuna kabul edilen katılımcılara duyurulacaktır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.