İslam Düşüncesi Çalışma Grubu Yayınları


İSM Eğitim kademesindeki Akîde, Kelâm ve Şerhu’l-Akaid seminerleri sonrasında İslam düşünce geleneğindeki kadim eserlerin ihtisas seviyesinde daha hususi gruplarla okunması, tartışılması ve tahlil edilmesi gerekmektedir. Sonrasında ise ihtiyaca göre tahkik, tercüme ve telif çalışmalarına konu edilmesi hedeflenmektedir. Bu gayeye matuf olarak İSM mezun ve mensuplarının kendi teklif, teşkil ve icra ettikleri proje ve çalışma gruplarının çıktısı olarak ele alınan yazmaların tahkiki, ihtiyaç görülen eserlerin Türkçe’ye tercümesi ve çalışma grubu katılımcılarının katkısı ile, kitap ve makale telifi amaçlanmaktadır. Buna yönelik olarak kurulan ekip ile çalışmalara başlanmıştır. Yayına hazırlanan çalışmalar şu şekildedir:

1. Tanrı, Nefs, Nübüvvet-el-Fevzü’l-Asğar, İbn Miskeveyh (ed. Güvenç Şensoy, trc. Emrah Alağaş-Mehmet Zahit Sezer), Endülüs Kitap, İstanbul: 2020
Hicri 4. yüzyılda yaşayan İbn Miskeveyh bu kitabı bir emirin, bütün ilimleri içeren ve hikmetin tümünü ihtiva eden üç mesele hakkında kelam etmesine dair bir talebi üzerine kaleme almıştır. Yaratıcı, Nefs ve Nübüvvet meselelerinden oluşan bu üç mesele İbn Miskeveyh’e göre ilimlerin ve hikmetin tamamını ihtiva eder. Zira bu üç mesele ilimlerin ve hikmetlerin özü, özeti, semeresi ve neticesidir. Bunlar Peygamberlerin kendisiyle gönderildiği meselelerdir, filozoflar da aklî araştırmalarıyla bunlara ulaşmışlardır.
İbn Miskeveyh bu üç mesele çerçevesinde âlemin bir yaratıcısı olmasının gerekliliği, yaratıcının aklî ve felsefî delilleri, mutluluğun tarifi ve buna nasıl ulaşılacağı, aklın mana ve önemi, insanın akılla diğer varlıklardan nasıl üstün olduğu, nübüvvet, vahiy ve peygamberlerle kâhinler ve sahte peygamberler arasında farklar gibi birçok konuyu aklî ve felsefî delillere dayanarak incelemiştir.
Eser İbn Miskeveyh gibi büyük bir filozofun düşünce dünyasının özünü ortaya koyması bakımından oldukça kıymetli ve ilginçtir.

 

2. Kavâidu’l-Akâid-Mukaddimetü’z-Zebidî, Gazzâli-Zebidî, (ed. Güvenç Şensoy, çev. Ahmet Emin Akyüz, Nedim Aydın), Endülüs Kitap, İstanbul: 2021
İslami ilimler ve İslam düşüncesinde zirve şahsiyetlerden olan Huccetu’l-İslam İmam Gazzâli bütün ömrünü ilim ve irfana adamış ve Nizamiye Medresesindeki müderrislik göreviyle birlikte İslam akaidi ve tasavvuf alanında yazdığı eserlerle İslam’ın içinde zuhur eden fitne ve bidatlerle kıyasıya mücadele etmiştir. Bu yüzden kitapları Kur’an ve Sünnet metinlerinden sonra İslam dünyasının her bölgesinde asırlarca okunduğu gibi hâlâ da okunmakta ve ilgi görmektedir. Elinizdeki bu eser İmam Gazzâlî’nin İslam inanç esaslarına dair kaleme aldığı ve İhyâ-u Ulûmi’d-din adlı eserine dercettiği Kavâidu’l-Akâid isimli muhalled kitabı ve bu kitaba İmam Zebîdî’nin İhya şerhinde yazdığı mukaddimesinden oluşmaktadır. İmam Zebîdî bu mukaddimede İmam Eşarî ve İmam Maturidî’nin hayatlarıyla birlikte, Ehli Sünnet ve’l-Cemaat kavramını, bu kavramı oluşturan unsurları, Eşarîler ve Maturidîler arasındaki ihtilaflı konuları, kelam ilminde kullanılan yaygın kavramları ve akaid alanındaki telif edilmiş eserleri zikretmiştir. İmam Gazzalî’nin İslam inanç esaslarını ihtiva eden Kavâidu’l-Akâîd eseriyle birlikte bu konuların bir arada yayınıyla İslam Akidesinin omurgasını temsil eden ana çizginin anlaşılmasına katkı sağlamak hedeflenmiştir.

 

3. Âlim ve Mütefekkir İmam Gazzâlî, İsmail Hakkı İzmirli (ed. Güvenç Şensoy, haz. Muhammed Çınar, Nedim Aydın), Endülüs Kitap, İstanbul: 2022
Osmanlı son dönemi büyük âlimlerinden İsmail Hakkı İzmirli Cerîde-i İlmiyye’nin 1338/1919 tarihli 51. sayısında “İslâm Âlimleri ve Mütefekkirleri” başlıklı bir yazı dizisine başlamıştır. O, uzun bir sürece yaydığı bu projesinde muhtelif ekol ve düşünürleri ele almaktadır. Yazı dizisinin ele alınan ilk ismi İmâm Gazzâlî’dir. Elinizdeki eser Cerîde-i İlmiyye’de Osmanlı Türkçesi ile neşredilmiş olan yazıların derlenip transliterasyon formunda çevrilmesini içermektedir. Sözü edilen derginin “İslâm Âlimleri ve Mütefekkirleri” dizisinde yer alan “Gazzâlî” bölümü1338-1341/1919-1922 yılları arasında yayımlanmış olup 51. sayı ile 78.-79.sayıları arasında yer almaktadır. İsmail Hakkı İzmirli, Gazzâlî’nin ilmi hayatını üç döneme ayırmıştır. Buna göre dönemler; atîk, cedîd ve âhir olarak incelenmiştir. Gazzâlî, birinci devrede kelâm ve felsefe, ikinci devrede tasavvuf ve üçüncü devrede hadis ilmi ile meşgul olmuştur. Gazzâlî’nin hayatını bu şekilde ele alması İzmirli’nin kelâm, felsefe, tasavvuf ve sayılan ilimlere göre kısa olsa da hadis ilminin gelişimi, dönüşümü, meseleleri ve ekolleri hakkında görüşlerini takdime imkân vermiştir. Kelâm ve felsefeyi ele aldığı kısımda söz konusu iki ilim arasındaki ilişkinin nasıl olması gerektiğine dair ifadeleri, yaşadığı dönemde temsilcisi olduğu Yeni İlm-i Kelâm hareketinin özelliklerini yansıtır seviyededir. Bundan dolayı İzmirli’nin Gazzâlî’nin felsefe ile ilişkisine dair yorumları, yaşadığı dönem kelâmcılarına tavsiye olarak okunabilir. Bu kısımda İzmirli’nin Bâtınî anlayış üzerinden İbâhi yaklaşıma yönelik eleştirileri dikkat çekmektedir. O, Gazzâlî’nin hayatının ikinci evresi olan tasavvuf evresine yönelik açıklamaların da tasavvufun mahiyetine dair tasvirler yapmaktadır. Bu kısımda seyr-i sülûk mertebeleri ve şathiyyât açıklamaları istifade edilecek açıklamalardır. Söz konusu bu derlemenin Gazzâlî’nin ilgi alanındaki ilim dalları ve muhatap aldığı ekollere dair İzmirli’nin faydalı tasvir ve tahlillerini içerdiğini söylemek gerekir.
Eser İmâm Gazzâlî’nin kelam, felsefe ve tasavvuf gibi birçok alanda yazdıklarını toplu halde sunması itibariyle İmâm Gazzâlî okuyucuları için önemli bir kaynak ve eserlerine bir köprü olacaktır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir