Belâgat’ın Teşekkülü

“Belâgat’ın Teşekkülü Serisi” Hakkında

Ulûm-i Arabiyye içinde teorik çerçevesini en geç tamamlayan ilim olan Belâgat’ın bilimsel kimliğini kazanma süreci hicri V. yüzyıla kadar gitmektedir. Abdulkâhir Cürcâni’yle (ö. 471) birlikte teşekkülünü tamamlamış müstakil bir disiplin olarak karşımıza çıkan Belâgat’ın Cürcânî öncesi edebiyat tenkit literatüründe dağınık ve pratik durumunun ön planda olduğu düşünüldüğünde Cürcânî’nin bu sahadaki kurucu rolü tartışılmazdır. Nitekim Cürcânî’nin koyduğu teorik çerçeve sonrasında da esas itibariyle muhafaza edilerek Râzî (ö. 606) ve Sekkâkî’nin (ö. 626) elinde birtakım tanımlama ve tasniflerle tekrardan yorumlanmıştır.

Belâgat ilminin teşekkül, değişim ve dönüşüm süreçlerine dair halen kapalı kalan noktalar olması farklı literatürler üzerinden daha titiz ve detaylı okumaların yapılmasını gerekli kılmaktadır. Bu ihtiyaca binaen daha ziyade Arap Dili ve Belagati ile Tefsir sahasındaki araştırmacılara hitap edecek şekilde “Belâgat’ın Teşekkülü” serisi başlatılmıştır. 2021-2022 yılında düzenlenen iki okuma grubundan ilkinde Belâgat ilminin Cürcânî’ye kadar teşekkülü erken dönem edebiyat tenkit literatürü üzerinden değerlendirilmiştir. Cürcânî’nin Kur’ân-ı Kerîm’in i‘cazına dair ortaya attığı nazm düşüncesini Meânî ilmine dayandırdığı ve bu ilme erken dönem edebiyat tenkit literatüründeki nadir ve yüzeysel anlatımın çok ötesinde katkıda bulunduğu görülmüş ve bu noktada serinin ikinci okuma grubu olarak Meânî ilminin Cürcânî’ye kadar olan seyrinin ele alınmasına karar verilmiştir.

“Cürcânî ve Öncesinde Meânî’nin Seyri” başlıklı ikinci okuma grubunda ise Meânî ilminin Cürcânî’yle birlikte ulaştığı olgunluk incelendikten sonra Cürcânî öncesinde edebiyat tenkit eserlerinin dışında farklı literatürler (nahiv, tefsir vb.) de takip edilerek bu ilme dair izler araştırılmış, Cürcânî’nin ortaya koyduklarıyla öncesindeki literatürlerde yer alanlar arasında mukayese yapılmış, Cürcânî’nin var olan bu birikimden ne ölçüde istifade etmiş olabileceğine dair sorular cevaplanmaya çalışılmıştır.

“Belâgat’ın Teşekkülü” serisi ikinci yılında “Sekkâkî’ye Giden Yolda Râzî ve Nihâyetü’l-Îcâz’ı” başlıklı okuma grubuyla devam etmektedir. Ayrıntılı bilgi ve başvuru için tıklayınız.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir