Arap Dilbilimi ve Felsefesi Tarihi

Arap Dilbilimi ve Felsefesi Tarihi
Saha: Arap Dili ve Belâgatı
Koordinatör: Dr. Abdullah Yıldırım (İstanbul Medeniyet Üniversitesi)
Sekreterya: Hasan Basri Mert

İslam ilim ve düşünce geleneğinde lafzın manaya delaleti mevzusu değişik disiplin başlıkları altında
ele alınmıştır. Misal olarak mezkûr konu, usül-i fıkıh, lügat, sarf-nahiv, mantık ve belâgat gibi
disiplinlerde incelemeye tabi tutulmuştur. İslam medeniyetinin İkinci Klasik Dönemi (h. 7-12./m.
13-18. asırlar) şeklinde nitelenebilecek bir zaman diliminde ise lafız-mana ilişkisine dair yapılan
ilmi tartışmalar, müstakil bir disiplin olarak ilmü’l-vaz‘ın doğuşuna zemin teşkil etmiş ve bu konular
üzerine münhasır bir literatür oluşmuştur. Bu ilmin müdevven bir disiplin halini almasından sonraki
süreçte, dilin kökeni, lafız-mana ilişkisinde belirli bir ilkenin söz konusu olup olmadığı, dilin
doğası ve işlevi gibi konular da burada ele alınmaya başlanmıştır.
Bu atölyede, vaz’ ilmine konu edilen meseleler, bu ilmin kurucusu sayılan Adudüddin el-Îcî’ye ait er-
Risâletü’l-vaz’iyye ve bu eser üzerine şerh olarak yazılan Ebü’l-Kâsım Ali el-Leysî es-Semerkandî’nin
Şerhu’r-risâleti’l-vaz’iyye adlı eser üzerinden ele alınıp incelenmekte ve tartışılmaktadır. Bu kaynaklara
ek olarak çeşitli makale ve kitap bölümleri de materyal olarak kullanılmaktadır.
2019 Eylül ayında başlayan ve bu zamana kadar 15 oturumun gerçekleştirildiği atölyeye, Covid-19
salgını nedeniyle bir süre ara verilmek zorunda kalınmıştır. 2020 Mayıs ayı itibariyle ise çalışmalara
kaldığı yerden yeniden başlanmıştır. Seminerler haftalık olarak sürdürülmektedir. Bu atölyenin
uzun vadede amacı, lisansüstü seviyede Arap dilbilimi ve felsefesine ilişkin klasik ya da modern
metinlerin, gerek görüldüğü takdirde bazı uzman isimler eşliğinde, okunup müzakere edileceği bir
platform oluşturmaktır. Platformun temel hedefi İslâm geleneğinde dil düşüncesini öncelikle kendi
tarihsel ve nazari bağlamı içerisinde, ikinci olarak aklî ve naklî ilimler ile irtibat içerisinde ve son olarak
çağdaş düşünce ile karşılaştırmalı bir biçimde ele alıp tartışmaktır. Okuma ve müzakere yanında
platform yazılı ya da sözlü akademik üretimde bulunmayı da amaçlar. Bu çerçevede katılımcıların
süreç içerisinde geliştirecekleri tez, makale, tebliğ vb. ürünleri özel olarak teşvik ve takip edilecektir.
Katılımcılar:
Ahmet Harman (Marmara Ü. YL), Ahmet Sayar (Marmara Ü. Dr), Akın İşleme (Marmara Ü. Dr),
Alaaddin Günay (İstanbul Ü. Dr), Furkan Semih Yaman (Marmara Ü. Dr), Hasan Basri Mert (Mar�-
mara Ü. Dr), İsrafil Şen (Marmara Ü. YL), Muhammed Daştan (Marmara Ü. YL), Muhammed Ali
Deniz (İstanbul Ü. YL), Mustafa Tanrıver (İstanbul Ü. YL), Salih Sürücü (Marmara Ü. Dr), Tuncay
Azar (Marmara Ü. Dr), Turgut Baş (Marmara Ü. YL), Yusuf Buhan (Marmara Ü. YL)