Hicri II. Asırda Hadis ve Re’y Atölyesi

Hicri II. Asırda Hadis ve Re’y

Koordinatörler:
Prof. Dr. Bekir Kuzudişli
Dr. Öğr. Üyesi Nail Okuyucu
Dr. Öğr. Üyesi Halil İbrahim Hançabay

Hicrî ikinci asır, dinî ilimlerin tedvin edildiği yüzyıl olduğu için İslâm tarihinde önemli bir döneme karşılık gelir. Bu asrın özellikle ilk yarısında fıkıh ve hadis ilimlerinde yaşanan gelişmeler, Hz. Peygamber’in tebliğ ettiği Kur’ân ve onun bir hayat modeli olarak temsili konumundaki Sünnetin müteâkip nesiller boyunca anlaşılıp yaşanmasına dair elde edilmiş birikimin bir araya getirilmesi sonucunu doğurdu ve bu birikim ışığında müstakil bilgi alanları oluştu. Birinci asrın sonlarından itibaren hadis ve âsârın bir araya getirilmesini hedefleyen çalışmalar, ikinci asırda daha sistemli yürütülür hale gelmiş ve bu yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren tasnif çalışmalarının da başlamasıyla kapsamlı ilk hadis kaynakları telif edilmiştir. İlmî meşgalelerinin merkezine hadis rivayeti ve tedvinini yerleştiren âlimler, belli bir zihniyetin de temsilcisi haline gelmişler ve bu zihniyet Ehl-i Hadis olarak anılır olmuştur. Diğer taraftan, Ebû Hanîfe’nin h. 120 yılında Kûfe’deki ilim halkasının başına geçmesiyle ilmî meşgalelerinin merkezinde fıkhın yer aldığı bir zümre daha şekillenmiş ve bu zümrenin mensupları Ehl-i Re’y olarak anılır olmuştur. Bu iki zümre temelde birçok konuda aynı düşünceye sahip olsalar da aralarında metodik olarak veya çeşitli meseleler hakkında önemli farklılıklar olduğu görülür.
Bu atölyede hicrî ikinci asır boyunca Ehl-i hadis ve Ehl-i re’y kavramları etrafında şekillenen ilmî faaliyet alanları, bu faaliyetleri yürüten kesimlerin ekolleşme süreçleri ve bunların yansıdığı yazılı kaynaklar takip edilmek suretiyle ilgili kavramların gelişimleri incelenecektir. Atölye faaliyetleri boyunca, hadis ve re’y kavramlarının doğuşu ve ilk gelişim süreçleri, bu kavramlarla anılan grupların ortaya çıkışı, dinî bilginin temsil ve aktarımına dair muhtelif vizyonların bu kavramlar etrafında ilmî çalışmalarını nasıl şekillendirdiği ve benzeri problemler birincil kaynaklar üzerinden takip edilecektir. Bunun için hicrî ikinci asrın başından itibaren kaleme alınmış hadis, fıkıh ve ilgili diğer sahalardaki metinler tahlil edilecek ve böylece mezkûr kavramların anlamlarında ve bu kavramlarla anılan zümre ve çevrelerin görüş ve yaklaşımlarında zaman içerisinde ne gibi dönüşümlerin yaşandığı takip edilecektir.

Notlar:

  • Atölye kapsamında ele alınan konular  hadis, fıkıh ve İslam tarihi perspektifi ile birlikte işlenecektir.
  • Atölye kapsamında Hicri II. asra dair modern hadis, fıkıh ve İslam tarihi makaleleri ve kitapları ile birlikte söz konusu dönemde yazılmış gerek görülen klasik hadis, fıkıh ve İslam tarihi metinleri takip edilecektir.
  • Atölye sonunda bulguların metinleştirilmesi ve yayınlanması hedeflenmektedir.
  • Atölye çalışmasına klasik metni takip edebilecek Arapça yeterliliğine sahip lisansüstü erkek öğrenciler başvurabilir.
  • Katılımcılardan toplantılara düzenli katılmaları ve sorumluluklarını yerine getirmeleri beklenmektedir.
  • Atölye kontenjanı sınırlı olup atölyeye kabul edilenlerle irtibata geçilecektir.